⚕ Tanımatık

E05 – TİROTOKSİKOZ [HİPERTİROİDİZM]

Endokrin/Metabolik ICD-10 kodu: E05

Etkileşimli Olarak Aç →

Tiroid Bezinin Fazla Çalışması (Hipertiroidi / Zehirli Guatr) — Halk İçin Bilgi

Hipertiroidi, tiroid bezinin ihtiyaçtan fazla hormon üretmesi ve vücudun adeta sürekli 'yüksek devirde' çalışmasıdır. Halk arasında zehirli guatr olarak da bilinir. Çarpıntı ve kilo kaybı gibi belirtiler yapar; tedavi edilmezse kalp ritmini ve kemikleri olumsuz etkileyebilir. Kan testleriyle tanı konur ve tedavisi hekim takibinde düzenlenir.

Sık Görülen Belirtiler

  • Çarpıntı, kalbin hızlı atması
  • İştah yerindeyken kilo kaybı
  • Ellerde titreme
  • Sinirlilik, huzursuzluk, uykusuzluk
  • Aşırı terleme ve sıcağa dayanıksızlık
  • Gözlerde belirginleşme veya dışa doğru büyüme hissi
  • Adet düzensizliği

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Yüksek ateş, çok hızlı kalp atışı ve bilinç bulanıklığı birlikteyse (tiroid krizi olabilir) hemen acile başvurun
  • Yeni başlayan düzensiz kalp atışı veya şiddetli çarpıntı
  • Kısa sürede belirgin kilo kaybı
  • Gebelikte hipertiroidi şüphesi varsa vakit kaybetmeden hekime gidin
  • Gözlerde ağrı, kızarıklık veya çift görme gelişirse

Tedavi Yaklaşımı

Tedavide öncelikle tiroid hormonunun aşırı üretimini baskılayan ilaçlar kullanılır; çarpıntı gibi şikayetleri rahatlatan destek ilaçları da eklenebilir. Nedene ve gidişata göre radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat seçenekleri değerlendirilebilir. Hangi yolun izleneceğine hormon uzmanı (endokrinolog) karar verir; tedavi sürecinde düzenli kan takibi şarttır.

Korunma ve Yaşam Tarzı

Hipertiroidiyi önlemenin bilinen kesin bir yolu yoktur. Sigaranın bırakılması özellikle göz tutulumu riskini azaltır. Belirtiler fark edildiğinde erken başvuru, komplikasyonların önüne geçer.

Zehirli guatr bulaşıcı mı, gerçekten zehir mi var?

Hayır, bulaşıcı değildir ve vücutta zehir yoktur. 'Zehirli' ifadesi, fazla tiroid hormonunun vücudu aşırı hızlandırmasını anlatan halk deyimidir.

Hipertiroidi tamamen iyileşir mi?

Nedenine bağlıdır. Bazı hastalarda ilaç tedavisiyle kalıcı düzelme sağlanır; bazılarında radyoaktif iyot veya ameliyat sonrası tiroid az çalışmaya başlar ve hormon takviyesi gerekebilir. Her durumda uzun süreli takip önemlidir.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurunuz.

Reçete Önerisi

propranolol

Doz: Doz rehberde belirtilmemiştir; tirotoksikoz semptom kontrolü için bireysel titre edilir · Süre: Antitiroid tedavi etki gösterene kadar · Reçete: Beyaz
  • DİDERAL 40 MG TABLET (50 TABLET)(PROPRANOLOL HCL)SUT
  • HEMANGİOL 3.75 MG/ML ORAL ÇÖZELTİ(PROPRANOLOL HCL)SUT: Ödenmez

metimazol

Doz: Başlangıç: 10-40 mg/gün PO, tek doz; hipertiroidi şiddetine göre belirlenir · Süre: Uzun süreli (genellikle 12-18 ay); remisyona göre değişir · Reçete: Beyaz
  • THYROMAZOL 5 MG TABLET (100 TABLET)(METIMAZOL)SUT
  • THYROMAZOL 5 MG TABLET(METIMAZOL)SUT

propiltiourasil

Doz: 150-300 mg/gün PO, günde 3 kez (50-100 mg/doz) · Süre: Uzun süreli · Reçete: Beyaz
  • PROPYCIL TABLET 50 MG 50 TB(PROPİLTİOURASİL)SUT
  • PROPYCİL 50 MG TABLET (20)(PROPİLTİOURASİL)SUT
  • PROPYCİL 50 MG TABLET(PROPİLTİOURASİL)SUT

LEVOTIROKSIN SODYUM

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • EUTHYROX 100 MCG TABLET(Levotiroksin sodyum)SUT
  • EUTHYROX 75 MCG TABLET(Levotiroksin sodyum)SUT
  • EUTHYROX 100 MCG TABLET (50)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • EUTHYROX 125 MCG TABLET (50)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • EUTHYROX 75 MCG TABLET (50)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • LEVOTİRON 100 MCG TABLET (50 TABLET)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • LEVOTİRON 125 MCG TABLET (50 TABLET)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • LEVOTİRON 150 MCG TABLET (50 TABLET)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • LEVOTİRON 175 MCG TABLET (50 TABLET)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT
  • LEVOTİRON 200 MCG TABLET (50 TABLET)(LEVOTIROKSIN SODYUM)SUT

METOPROLOL TARTARAT

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • PROBLOK 100 MG FİLM KAPLI TABLET(Metoprolol tartarat)SUT
  • PROBLOK 50 MG FILM KAPLI TABLET(ÜRETIM YERIMYFARMA)(Metoprolol tartarat)SUT
  • PROBLOK FİLM TABLET 100 MG 20 TB(METOPROLOL TARTARAT)SUT
  • METLOC 5 MG/5 ML IV İNFÜZYON İÇİN ÇÖZELTİ İÇEREN AMPUL(METOPROLOL TARTARAT)SUT: Ödenmez

METIMAZOL (TIYAMAZOL)

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • THYROMAZOL 10 MG FILM KAPLI TABLET(Metimazol (tiyamazol))SUT
  • THYROMAZOL 10 MG FİLM KAPLI TABLET(50 TABLET)(METIMAZOL (TIYAMAZOL))SUT

VİTAMİN A, D3, B1, B2, B6, C, NİASİNAMİD, D-PANTENOL

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • VİTABİOL ŞURUP(Vitamin A + Vitamin D + Tiamin hidroklorür + Riboflavin fosfat sodyum + Piridoksin hidroklorür + Niasinamid + D-pantenol + Vitamin C)SUT

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Tiroid Hastaliklari

Tanı Kriterleri

  • TSH düşük + sT4 yüksek (aşikar hipertiroidi)
  • TSH düşük + sT4 normal + sT3 yüksek (T3 toksikozu)
  • TSH düşük + sT4 normal (subklinik hipertiroidi)
  • Çarpıntı, sıcak intoleransı, terleme, kilo kaybı, tremor, sinirlilik, halsizlik, uykusuzluk, adet düzensizliği, bağırsak hareketlerinde hızlanma
  • Fizik muayenede: taşikardi, aritmi, hipertansiyon, üst göz kapağında çekilme, tremor, proksimal kaslarda güçsüzlük

Ayırıcı Tanı

  • Graves hastalığı
  • Toksik multinodüler guatr
  • Toksik adenom
  • Tiroiditler (subakut, sessiz, postpartum)
  • Gestasyonel hipertiroidi (koryonik gonadotropin artışı)
  • İyatrojenik tirotoksikoz (eksojen tiroid hormonu kullanımı)
  • TSH salgılayan hipofiz adenomu
  • Tiroid hormon direnci (TSH yüksek + sT4 yüksek)
  • Struma ovarii
  • Foliküler tiroid kanseri yaygın metastazları

Kırmızı Bayraklar

  • Tiroid fırtınası belirtileri (yüksek ateş, şiddetli taşikardi, bilinç değişikliği)
  • Gebelikte hipertiroidi
  • Yeni başlayan atriyal fibrilasyon
  • Şiddetli kilo kaybı

Sevk Kriterleri

  • Hipertiroidi/tirotoksikoz ile uyumlu laboratuvar testleri saptandığında ileri tetkik için üst merkeze mutlaka yönlendirilmelidir
  • Graves hastalığı, toksik multinodüler guatr, toksik adenom gibi etiyoloji tespiti için
  • Radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi planlaması için
  • Gebelikte hipertiroidi
  • İlaç yan etkisi gelişmesi durumunda
⚕ Bilgilendirme: Bu sayfadaki bilgiler hekimlerin hızlı referans alması için hazırlanmıştır. Tıbbi karar sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Her durumda güncel KÜB kontrol edilmelidir.