E66 – Obezite (Erişkin)

Reçete Önerisi Kaynak: Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Rehberi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Obezite / Eriskin

Tanı Kriterleri

• BKİ ≥ 30 kg/m²
• Evre 1 Obezite: BKİ 30–34,9 kg/m²
• Evre 2 Obezite: BKİ 35–39,9 kg/m²
• Evre 3 Obezite (Morbid Obezite): BKİ ≥ 40 kg/m²
• Fazla kilolu (pre-obez): BKİ 25–29,9 kg/m²
• Normal kilo: BKİ 18,5–24,9 kg/m²
• Bel çevresi kadınlarda ≥90 cm, erkeklerde ≥100 cm patolojik kabul edilir
• Bel/kalça oranı kadınlarda ≥0,80, erkeklerde ≥0,95 patolojik
• Bel/boy oranı >0,50 patolojik (her iki cinsiyette)
• Boyun çevresi kadınlarda ≥34 cm, erkeklerde ≥37 cm patolojik

Ayırıcı Tanı

• Primer (ekzojen) obezite
• Sekonder obezite: Hipotiroidi
• Sekonder obezite: Hipogonadizm
• Sekonder obezite: Hipopituitarizm
• Sekonder obezite: Overyan yetmezlik
• Sekonder obezite: Polikistik over sendromu
• Sekonder obezite: Cushing sendromu
• Sekonder obezite: İnsülinoma
• Sekonder obezite: Akromegali
• Genetik obezite (monogenetik veya sendromik obezite)

Kırmızı Bayraklar

• 12 yaş altı başlayan obezite ile eşlik eden hiperfaji (genetik obezite)
• 12 yaş altında başlayan obezite ve eşlik eden hiperfaji (genetik obezite düşündürür)
• Akantozis nigrikans (ağır insülin direnci)
• Akantozis nigrikans varlığı (ağır insülin direnci belirtisi)
• Boy uzama hızının akranlarından kısa olması (endokrin/genetik obezite)
• Dismorfik yüz görünümü (sendromik obezite düşündürür)
• Eşlik eden kontrolsüz Tip 2 DM, hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık
• Hipogonadizm bulguları
• Hızlı kilo artışı ile birlikte endokrin bozukluk bulguları
• Karaciğer enzimlerinde yükseklik (NAFLD/MAFLD düşündürür)
• Mental retardasyon gibi nörogelişimsel bozukluk bulgusu
• Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) bulguları
• Sendromik veya genetik obezite düşünülmesi

Sevk Kriterleri

• 1. aşamada 3–6 ay içinde BKİ'de iyileşme olmazsa → 2. aşamaya geçilir, diyetisyen desteği sağlanır
• 2. aşamada da yanıt alınamazsa → çocuk endokrinoloji birimine/uzmanına sevk
• 3 ay boyunca tıbbi beslenme tedavisi, egzersiz ve farkındalık tedavisi ile hedef kiloya ulaşamayan riskli hastalar → farmakolojik tedavi için endokrinoloji kliniğine sevk
• Bariyatrik cerrahi endikasyonu olan hastalar → endokrinoloji kliniğine sevk
• Endokrin bozukluk düşünülüyorsa tiroid USG veya hipofiz MR için yönlendirme
• Evre 1 obezite + riskli hasta + yaşam tarzı değişikliğine yanıtsız → bariyatrik cerrahi için sevk
• Evre 2 obezite + kontrolsüz komorbid durum → bariyatrik cerrahi için sevk
• Evre 3 (morbid) obezite → bariyatrik cerrahi için uygun merkeze sevk
• Karaciğer enzimleri yüksekse üst batın USG için yönlendirme
• Sekonder obezite nedeni saptanırsa ilgili uzmana sevk
• Sendromik obezite saptanırsa → çocuk endokrin uzmanına sevk
• Sendromik veya genetik obezite düşünülmesi durumunda ileri tetkikler için çocuk endokrin uzmanına yönlendirme