F32 – Majör Depresif Bozukluk

Depresyon — Halk İçin Bilgi

Depresyon, iki haftadan uzun süren derin üzüntü, isteksizlik ve hayattan zevk alamama ile kendini gösteren, tedavi edilebilir bir ruh sağlığı hastalığıdır. Basit bir keyifsizlik ya da irade zayıflığı değildir; uyku, iştah, enerji ve düşünceleri de etkiler. Doğru destek ve tedaviyle çoğu kişi belirgin şekilde iyileşir.

Sık Görülen Belirtiler

• Günün büyük bölümünde süren üzgün, boş veya karamsar ruh hali
• Eskiden zevk alınan şeylere karşı ilgi kaybı
• Uykuda değişiklik (uyuyamama veya aşırı uyuma)
• İştahta azalma ya da artma, kilo değişikliği
• Sürekli yorgunluk ve enerji düşüklüğü
• Dikkat toplamada ve karar vermede zorluk
• Değersizlik veya suçluluk düşünceleri

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

• Kendinize zarar verme veya ölüm düşünceleri (bu acil bir durumdur; yalnız kalmayın, güvendiğiniz bir kişiye haber verin ve hemen yardım isteyin, gerekirse 112'yi arayın)
• Belirtilerin 2 haftadan uzun sürmesi ve günlük yaşamı (iş, okul, aile) aksatması
• Yemek yiyememe, yataktan çıkamama gibi ağır tablolar
• Alkol veya madde kullanımının artması
• Aşırı hareketlilik ve uykusuz coşku dönemlerinin de yaşanması (farklı bir tanı olabilir)

Tedavi Yaklaşımı

Depresyon tedavi edilebilir bir hastalıktır. Hafif durumlarda hekiminiz konuşma terapisi (psikoterapi), düzenli egzersiz ve yaşam düzenini destekleyici öneriler sunabilir; orta ve şiddetli durumlarda ruh halini düzenleyen ilaç tedavileri gündeme gelir ve gerektiğinde psikiyatri uzmanına yönlendirme yapılır. İlaç tedavilerinin etkisini göstermesi birkaç hafta alabilir; doktorunuza danışmadan tedaviyi kesmemek çok önemlidir.

Korunma ve Yaşam Tarzı

Düzenli uyku, fiziksel aktivite, sosyal bağları koruma ve alkolden uzak durma koruyucudur. Ailesinde depresyon olanların erken belirtilerde destek araması yararlıdır.

Depresyon kendi kendine geçer mi?

Bazı hafif tablolar zamanla yatışabilir, ancak tedavisiz kalan depresyon uzayabilir ve derinleşebilir. Erken destek almak iyileşmeyi hızlandırır.

Depresyon ilaçları bağımlılık yapar mı?

Depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlar bağımlılık yapan ilaçlar değildir. Ancak doktor kontrolünde başlanıp yine doktor kontrolünde azaltılarak kesilmesi gerekir.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurunuz.

Reçete Önerisi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Depresyon

Tanı Kriterleri

• A kriteri: Aşağıdaki 9 belirtiden en az 5'i, en az 14 gün (2 hafta) süreyle, neredeyse her gün ve günün büyük kısmında bulunmalıdır. 1. ve 2. kriterden en az biri mutlaka mevcut olmalıdır.
• 1. Depresif duygudurum (ana belirti)
• 2. Anhedoni - ilgi ve istek azalması (ana belirti)
• 3. İştah azalması ya da artması
• 4. Uyku azalması ya da artması (uykusuzluk veya aşırı uyuma)
• 5. Psikomotor yavaşlama ya da ajitasyon (huzursuzluk veya hareketlerde belirgin yavaşlama)
• 6. Enerji azalması, sürekli yorgunluk ve enerji kaybı
• 7. Suçluluk veya değersizlik hissi
• 8. Konsantrasyon güçlüğü, karar vermede zorlanma
• 9. İntihar eğilimi, ölüm düşünceleri
• B kriteri: Hastada işlev kaybı vardır.
• C kriteri: Semptomatoloji bir madde kullanımına ya da genel tıbbi duruma bağlı değildir.
• D kriteri: Başka ruhsal hastalıkla açıklanamaz.
• E kriteri: Hiçbir zaman bir manik ya da hipomanik nöbet geçirilmemiştir.
• Not: Yas durumunun dışlanması DSM-5'te artık gerekli değildir.
• Tarama soruları (18-65 yaş arası yetişkinlerde): (1) Son iki hafta boyunca kendinizi üzgün ya da mutsuz hissediyor musunuz? (2) Son iki haftadır ilgi kaybı veya hayattan zevk alamıyor musunuz?

Ayırıcı Tanı

• Distimik bozukluk: Daha hafif ancak kronik seyirli (en az 2 yıl) depresif belirtilerle karakterizedir; işlevselliği daha az etkiler.
• Bipolar bozukluk (Tip 1 ve Tip 2): Depresif dönemle başvuran hastalarda mani veya hipomani öyküsü mutlaka sorgulanmalıdır. Bipolar depresyon düşünülüyorsa üst basamağa sevk edilmelidir.
• Uyum bozukluğu (depresif belirtili): Belirli bir stres kaynağına bağlı ortaya çıkan depresif belirtiler; stres faktörü ortadan kalkınca düzelebilir. Belirtiler 3 ay içinde başlar ve 6 ayı geçmez.
• Şizofreni ve şizoaffektif bozukluk: Negatif belirtiler depresyonla karışabilir; sanrı, halüsinasyon, tutarsız konuşma ve ajitasyon ayırıcı tanıya yardımcı olur.
• Genelleşmiş anksiyete bozukluğu ve panik bozukluk: Kaygı bozuklukları depresyonla birlikte bulunabilir; kaygı duygusu depresif duygudurumdan öndedir.
• Obsesif kompulsif bozukluk (OKB): Depresif semptomlar görülebilir ancak obsesyon ve kompulsiyonlar ön plandadır.
• Somatizasyon bozukluğu: Depresyona bağlı fiziksel belirtiler ile somatik bozuklukların belirtileri sıklıkla karışabilmektedir.
• Demans (özellikle Alzheimer hastalığı): Bellek kaybı ve günlük işlevsellikte belirgin bozulma ön plandadır.

Kırmızı Bayraklar

• İntihar düşüncesi, planı veya kendine zarar verme riski
• Psikotik belirtilerin varlığı (hezeyan, halüsinasyon)
• Şiddetli depresyon: belirgin işlev kaybı, günlük yaşam aktivitelerini sürdürememe
• Bipolar bozukluğu düşündüren bulgular: normalden belirgin şekilde daha neşeli veya coşkulu olma, özgüvende aşırı artma/grandiosite, kolay sinirlenme/irritabilite, hızlı düşünme-fikir uçuşmaları, belirgin dikkat dağınıklığı, normalden daha fazla konuşma-konuşmayı durdurmada zorlanma, öncekine göre daha fazla enerji hissetme-yorgunluk hissetmeme, daha az uyuma ihtiyacı duyma ama kendini dinç hissetme, plansız harcamalar-cinsel istekte artış-riskli cinsel davranışlar gibi dürtüsel belirtiler
• Özkıyım iletişimi: video çekme, yazı yazma veya sürekli dile getirme
• Özkıyım için araç/silah edinme çabası
• Özkıyım için hazırlık: vasiyet yazma, vedalaşma, sorumlulukları devretme

Sevk Kriterleri

• İntihar düşüncesi, planı veya kendine zarar verme riski
• Psikotik belirtilerin varlığı (hezeyan, halüsinasyon vb.)
• Şiddetli depresyon: belirgin işlev kaybı, günlük yaşam aktivitelerini sürdürememe
• Kendine bakımın belirgin bozulması
• Eşlik eden başka bir psikiyatrik hastalığın olması
• Bipolar depresyon düşündüren öykü veya bulguların varlığı
• Madde kullanım bozukluğunun eşlik etmesi
• Tedaviye dirençli depresyon (4-6 haftalık tedaviye yanıt yoksa)
• Sık yineleyen depresyon
• Aile ve sosyal desteğin olmaması
• Gebelik ve lohusalık dönemi
• Uzun süreli ilaç kullanımı gerektiren kronik hastalık varlığı
• Depresyonun belirtilerini ağırlaştırıcı tıbbi bir durum varlığı