I10 – Primer (Esansiyel) Hipertansiyon

Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon) — Halk İçin Bilgi

Yüksek tansiyon, atardamarlardaki kan basıncının sürekli olarak olması gerekenden yüksek seyretmesidir. Türkiye'de yaklaşık her üç yetişkinden birinde görülür ve birçok kişi hastalığının farkında değildir. Kontrol edilmediğinde kalp krizi, felç ve böbrek hasarı riskini artırır; bu yüzden düzenli tansiyon ölçümü ve hekim takibi önemlidir.

Sık Görülen Belirtiler

• Çoğu zaman hiçbir belirti vermez, ölçümle anlaşılır
• Özellikle ense bölgesinde baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Kulak çınlaması
• Çarpıntı
• Burun kanaması
• Çabuk yorulma

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

• Tansiyon çok yüksek ölçülüyor ve buna göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli baş ağrısı veya görme bozukluğu eşlik ediyorsa hemen acile başvurun
• Yüzde kayma, kolda-bacakta güçsüzlük veya konuşma bozukluğu (felç belirtileri) varsa vakit kaybetmeyin
• Kullandığınız ilaçlara rağmen tansiyon kontrol altına alınamıyorsa
• Tansiyon kontrol altındayken ani ve tekrarlayan yükselmeler oluyorsa
• 30 yaşından önce veya ailede tansiyon öyküsü yokken yüksek tansiyon saptandıysa

Tedavi Yaklaşımı

Tedavinin ilk adımı tuzun azaltılması, kilo verme, düzenli egzersiz ve sigaranın bırakılması gibi yaşam tarzı değişiklikleridir. Bunlar yeterli olmazsa doktorunuz size uygun tansiyon düşürücü ilaç veya ilaç kombinasyonunu belirler. İlaçların düzenli kullanılması ve kontrollerin aksatılmaması tedavi başarısının anahtarıdır.

Korunma ve Yaşam Tarzı

Günlük tuz tüketimini azaltmak, sebze-meyve ağırlıklı beslenmek, sağlıklı kiloyu korumak, düzenli yürüyüş yapmak, sigara ve aşırı alkolden uzak durmak tansiyonu düşürmeye yardımcı olur.

Tansiyon ilacını ömür boyu kullanmak gerekir mi?

Çoğu kişide yüksek tansiyon uzun süreli takip gerektirir ve ilaçlar düzenli kullanılmalıdır. Kilo verme ve yaşam tarzı değişikliğiyle bazı hastalarda ilaç dozu azaltılabilir; ancak ilacı kendi kendinize kesmeyin, kararı doktorunuzla birlikte verin.

Evde tansiyon nasıl doğru ölçülür?

Ölçümden önce en az 5 dakika oturarak dinlenin, sırtınız destekli ve kolunuz kalp hizasında olsun. Ölçümden yarım saat önce çay, kahve ve sigaradan uzak durun. Farklı gün ve saatlerde yapılan ölçümleri not edip doktorunuza gösterin.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurunuz.

Reçete Önerisi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Hipertansiyon

Tanı Kriterleri

• Klinik ölçüm: SKB ≥140 mmHg ve/veya DKB ≥90 mmHg (tekrarlayan hekim ölçümleri)
• Ev ölçümü: SKB ≥135 mmHg ve/veya DKB ≥85 mmHg
• Ambulatuvar 24 saatlik ortalama: SKB ≥130 mmHg ve/veya DKB ≥80 mmHg
• Ambulatuvar gündüz ortalaması: SKB ≥135 mmHg ve/veya DKB ≥85 mmHg
• Evre 1 HT: SKB 140-159 mmHg ve/veya DKB 90-99 mmHg
• Evre 2 HT: SKB ≥160 mmHg ve/veya DKB ≥100 mmHg
• Tüm hipertansiyonların %85-90'ını oluşturur; bilinen sekonder neden yoktur

Ayırıcı Tanı

• Sekonder hipertansiyon: obstrüktif uyku apnesi (%5-15), renal parankimal hastalık (%1,6-8,0), renal arter stenozu (%1,0-8,0), primer aldosteronizm (%1,4-10,0), tiroid hastalığı (%1-2), Cushing sendromu (%0,5), feokromositoma (%0,2-0,5)
• Beyaz önlük hipertansiyonu (klinik ölçüm yüksek, ev ölçümü normal)
• Maskeli hipertansiyon (klinik normal, ev/AKBM yüksek)

Kırmızı Bayraklar

• Farklı sınıflardan üç antihipertansif ilaca (biri diüretik olmak üzere) rağmen kan basıncının kontrol altına alınamaması (dirençli/sekonder HT)
• Tedaviyle kontrol altındayken ani kan basıncı yükselmeleri
• Aile öyküsü olmayan, obezitesi olmayan bireyde 30 yaşından önce gelişen hipertansiyon
• Puberte öncesinde ortaya çıkan hipertansiyon
• Son organ hasarı bulguları: retinal kanamalar, papil ödem, kalp yetmezliği, nörolojik bozukluklar, akut böbrek yetmezliği
• ACE inhibitörü veya ARB kullanımına bağlı belirgin kreatinin artışı
• SKB ≥180 mmHg (hipertansif acil/ivedi değerlendirme)
• Feokromositoma üçlüsü: baş ağrısı + terleme + palpitasyon + hipertansiyon
• Hipokalemi varlığında primer aldosteronizm şüphesi

Sevk Kriterleri

• Farklı sınıflardan üç antihipertansif ilaca (biri diüretik olmak üzere) rağmen KB kontrol altına alınamıyorsa sekonder HT şüphesiyle üst basamağa
• Tedaviyle kontrol altındayken ani KB yükselmeleri görülen hastalar
• Aile öyküsü ve obezite olmaksızın 30 yaşından önce gelişen hipertansiyon
• Puberte öncesinde ortaya çıkan hipertansiyon
• Son organ hasarı: retinal kanamalar, papil ödem, kalp yetmezliği, nörolojik bozukluklar, akut böbrek yetmezliği
• ACEi veya ARB kullanımına bağlı belirgin kreatinin artışı
• Sekonder HT nedenlerinden biri (feokromositoma, Cushing, primer aldosteronizm vb.) düşünülen tüm vakalar