K58 – İrritabl Barsak Sendromu

Huzursuz Bağırsak Sendromu (İrritabl Bağırsak, IBS) — Halk İçin Bilgi

Huzursuz bağırsak sendromu, bağırsakların normalden hassas çalışmasına bağlı karın ağrısı ve dışkılama düzeninde değişikliklerle giden uzun süreli (kronik) bir durumdur. Bulaşıcı değildir ve bağırsakta kalıcı hasar yapmaz. Belirtiler stres ve bazı yiyeceklerle artıp azalabilir; benzer şikâyet yapan başka hastalıkları dışlamak için tanının bir hekim tarafından konması gerekir.

Sık Görülen Belirtiler

• Tekrarlayan karın ağrısı veya kramp (genellikle dışkılama ile rahatlar)
• İshal, kabızlık ya da ikisinin dönüşümlü görülmesi
• Şişkinlik ve gaz
• Dışkılama sonrası tam boşalamama hissi
• Dışkıda sümüksü (mukuslu) görünüm
• Stresli dönemlerde şikâyetlerin artması

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

• Dışkıda kan görürseniz
• İstemsiz kilo kaybı varsa
• Şikâyetler gece uykudan uyandırıyorsa
• Ateş, sürekli kusma veya giderek şiddetlenen ağrı eşlik ediyorsa
• Şikâyetler 50 yaşından sonra ilk kez başladıysa

Tedavi Yaklaşımı

Tedavinin temeli beslenme düzenlemesi ve stres yönetimidir; şikâyeti tetikleyen yiyecekleri belirlemek için doktorunuz veya bir diyetisyen size özel bir beslenme programı önerebilir. Baskın şikâyete göre (ishal, kabızlık veya kramp) hekiminiz farklı ilaç gruplarından uygun olanı seçer. Düzenli egzersiz ve uyku düzeni de belirtileri hafifletebilir; tedavi kişiye özel planlanır.

Korunma ve Yaşam Tarzı

Tetikleyici yiyecekleri not edip azaltmak, düzenli öğün saatleri, yeterli su, hareketli yaşam ve stresle başa çıkma yöntemleri (yürüyüş, nefes egzersizi gibi) atakları seyrekleştirebilir.

Huzursuz bağırsak sendromu kansere yol açar mı?

Hayır, bu durumun bağırsak kanseri riskini artırdığı gösterilmemiştir ve bağırsakta kalıcı hasar bırakmaz. Ancak benzer şikâyet yapan başka hastalıkları dışlamak için tanının bir hekim tarafından konması önemlidir.

Bu hastalık tamamen geçer mi?

Uzun süreli bir durumdur; dönem dönem alevlenip yatışabilir. Doğru beslenme, stres yönetimi ve gerektiğinde ilaç desteğiyle çoğu kişi günlük yaşamını rahat sürdürür.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurunuz.

Reçete Önerisi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Irritabl Bagirsak Sendromu

Tanı Kriterleri

• Son 3 ayda haftada ortalama en az 1 gün tekrarlayan karın ağrısı olması
• Ağrının dışkılama ile ilişkili olması (aşağıdaki 3 kriterden en az 2'si karşılanmalı)
• Ağrının dışkı sıklığında değişiklik ile ilişkili olması
• Ağrının dışkı biçiminde değişiklik ile ilişkili olması
• Son 3 ayda kriterlerin karşılanması ve semptomların tanıdan en az 6 ay önce başlamış olması
• ROMA IV tanı kriterleri kullanılır (ACG önerisi)

Ayırıcı Tanı

• İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH)
• Çölyak hastalığı
• Kolon kanseri
• Kolon polipleri
• Akut gastroenterit
• Safra asidi malabsorbsiyonu
• Tiroid hastalıkları (hipo/hipertiroidi)
• Malabsorbsiyon sendromları
• Parazitik enfeksiyonlar (amip, kist, parazit)
• Clostridioides difficile enfeksiyonu

Kırmızı Bayraklar

• 50 yaşın üzerinde başlama
• İstemsiz kilo kaybı
• Melena veya hematokezya
• Açıklanamayan demir eksikliği anemisi
• CRP ve sedimantasyon yüksekliği
• Gece uyandıran karın ağrısı
• Elektrolit bozuklukları
• Ailede kolon kanseri öyküsü
• Kişide veya ailesinde İBH veya çölyak hastalığı varlığı

Sevk Kriterleri

• Alarm semptom ve bulgularının varlığı (50 yaş üstü başlama, istemsiz kilo kaybı, melena/hematokezya, açıklanamayan demir eksikliği anemisi, CRP/sedimantasyon yüksekliği, gece uyandıran ağrı, elektrolit bozukluğu, ailede kolon kanseri/İBH/çölyak)
• Psikiyatrik sorunların eşlik etmesi
• Tedaviye dirençli İBS
• Sık nükseden İBS
• Çok şiddetli semptomların varlığı