N18 – Kronik Böbrek Hastalığı

Reçete Önerisi Kaynak: Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Rehberi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Kronik Bobrek Hastaligi

Tanı Kriterleri

• Aşağıdaki kriterlerden herhangi birinin 3 ay ve daha uzun süredir mevcut olması gerekir
• Böbrek hasarı göstergeleri (bir veya daha fazlası): Albüminüri (ACR >= 30 mg/g), idrar sedimentinde patoloji, persistan hematüri, tübüler bozukluk nedeni ile elektrolit veya başka anormal bulgular, histolojide patolojik değişiklikler, görüntülemede saptanan böbrek dokusunda yapı değişiklikleri, böbrek transplantasyon öyküsü
• GFR'de azalma: GFR < 60 ml/dk/1,73m2 (GFR G3a-G5 kategorileri)
• Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR): Serum kreatinin ve/veya sistatin C'ye göre MDRD formülü ile hesaplanır
• Spot idrarda albüminüri ölçümü (idrar albumin/kreatinin oranı - İAKO/ACR) ile böbrek hasarı değerlendirilir
• KBH tanısı için 3 ay içinde patolojik değerlerin ikinci test ile doğrulanması gerekir

Ayırıcı Tanı

• Akut böbrek hasarı (ABH): Son 48 saat içinde serum kreatininde ≥0,3 mg/dL artış, son 7 gün içinde serum kreatininin başlangıç değerine göre 1,5 katına çıkması, son 6 saat içinde idrar miktarının <0,5 ml/kg/saat olması - bu durumda aynı gün nefrolojiye sevk
• Geçici proteinüri (ateş, egzersiz, ortostatik proteinüri)
• Glomerülonefrit (akut)
• Renal arter stenozu

Kırmızı Bayraklar

• Son 48 saat içinde serum kreatininde ≥0,3 mg/dL artış (akut böbrek hasarı şüphesi)
• Son 7 gün içinde serum kreatininin başlangıç değerine göre 1,5 katına çıkması
• Son 6 saat içinde idrar miktarı <0,5 ml/kg/saat
• eGFR < 15 ml/dk/1,73m2 (böbrek yetmezliği - G5)
• Israrcı hiperkalemi (serum potasyum >5-5,5 mEq/L)
• Dirençli hipertansiyon (diüretik dahil üç antihipertansif ilaç altında kontrolsüz)
• Açıklanamayan anlamlı albüminüri/proteinüri veya hematüri
• 12 ay boyunca eGFR'de ≥5 mL/dk/1,73 m²'lik açıklanamayan progresif düşüş
• Günler ila haftalar boyunca eGFR'de ani düşüş
• Metabolik asidoz: pH<7,35 ve HCO3 <22 mEq/L
• Anemi: Erkeklerde Hgb <13,6 g/dL, Hct <%40; Kadınlarda Hgb <12 g/dL, Hct <%37

Sevk Kriterleri

• Akut böbrek hasarı (ABH): Aynı gün nefrolojiye sevk
• Son 48 saat içinde serum kreatininde ≥0,3 mg/dL artış
• Son 7 gün içinde serum kreatininin başlangıç değerine göre 1,5 katına çıkması
• Son 6 saat içinde idrar miktarı <0,5 ml/kg/saat
• 12 ay boyunca eGFR'de ≥5 mL/dk/1,73 m²'lik açıklanamayan progresif düşüş
• Günler ila haftalar boyunca eGFR'de ani düşüş
• Açıklanamayan anlamlı albüminüri/proteinüri veya hematüri
• Israrcı hiperkalemi: serum potasyum >5-5,5 mEq/L
• Dirençli hipertansiyon: diüretik dahil üç antihipertansif ilaç tedavisi altında kontrolsüz hipertansiyon
• Tekrarlayan böbrek taşları veya kalıtsal böbrek hastalıkları (örn. Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı - ODPBH)
• KBH komplikasyonları: Anemi (Erkeklerde Hgb <13,6 g/dL; Kadınlarda Hgb <12 g/dL)
• Mineral ve kemik bozuklukları
• Metabolik asidoz: pH<7,35 ve HCO3 <22 mEq/L
• Genel kural: Aile hekimleri KBH tanısı koyduktan sonra mümkünse tedaviye başlarken bir nefroloğa danışmalıdır