⚕ Tanımatık

R05 – Akut Öksürük

Semptom/Bulgu ICD-10 kodu: R05

Etkileşimli Olarak Aç →

Öksürük — Halk İçin Bilgi

Öksürük, solunum yollarını balgam ve yabancı maddelerden temizleyen doğal bir savunma refleksidir. Çoğu öksürük soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlara bağlıdır ve 3-4 hafta içinde kendiliğinden geçer. 8 haftadan uzun süren öksürüğe kronik (uzun süreli) öksürük denir ve mutlaka nedeni araştırılmalıdır.

Sık Görülen Belirtiler

  • Kuru (balgamsız) veya balgamlı öksürük
  • Boğazda gıcık ve kaşıntı hissi
  • Geniz akıntısıyla birlikte özellikle gece artan öksürük
  • Soğuk algınlığı sonrası birkaç hafta devam edebilen öksürük
  • Egzersizle veya soğuk havayla tetiklenen öksürük
  • Reflüsü olanlarda yemek sonrası ya da yatınca artan öksürük

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Öksürükle kan gelmesi
  • Nefes darlığı, hırıltı veya göğüs ağrısının eşlik etmesi
  • Yüksek ateşin düşmemesi veya genel durumun bozulması
  • Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi veya sesin uzun süre kısık kalması
  • Öksürüğün 3 haftadan uzun sürmesi (özellikle sigara içenlerde ve 50 yaş üzerinde)

Tedavi Yaklaşımı

Öksürüğün kendisi değil, altta yatan nedeni tedavi edilir. Doktorunuz muayene ile nedeni (enfeksiyon, alerji, astım, reflü, geniz akıntısı gibi) belirleyip ona yönelik tedavi planlar; antibiyotik yalnızca bakteriyel enfeksiyon düşünülüyorsa gerekir ve buna hekim karar verir. Bol sıvı almak, ılık içecekler ve bal boğazı yatıştırarak rahatlama sağlayabilir; ancak 1 yaşından küçük bebeklere bal asla verilmemelidir.

Korunma ve Yaşam Tarzı

Sigaradan ve dumanlı ortamlardan uzak durmak en önemli adımdır. Düzenli el yıkama ve kapalı alanları havalandırma, öksürüğe yol açan enfeksiyonlardan korunmaya yardımcı olur.

Öksürük ne kadar sürerse normaldir?

Enfeksiyon sonrası öksürük genellikle 3, en fazla 8 hafta içinde geçer. 3 haftayı aşan öksürükte doktora başvurmak, 8 haftayı aşan öksürükte ise mutlaka neden araştırılması gerekir.

Her öksürükte antibiyotik gerekir mi?

Hayır. Öksürüklerin büyük çoğunluğu virüslere bağlıdır ve antibiyotik virüslere etki etmez. Gereksiz antibiyotik hem yarar sağlamaz hem de dirençli mikropların gelişmesine yol açar.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurunuz.

Reçete Önerisi

Parasetamol + klorfeniramin maleat + kodein fosfat

Reçete: Beyaz
  • A-FERİN 300 MG2 MG10 MG KAPSÜL(Parasetamol + klorfeniramin maleat + kodein fosfat)
  • A-FERİN KAPSÜL (30 KAPSÜL)(PARASETAMOL, KLORFENİRAMİN MALEAT, KODEİN FOSFAT)SUT

KURUTULMUŞ DUVAR SARMAŞIĞI (HEDERA HELIX L.) YAPRAK EKSTRESİ (4-8:1)

Reçete: Reçetesiz ile satılır.
  • AEROLET ŞURUP(Hedera helix L. yaprak kuru ekstresi)

PARASETAMOL, PSÖDOEFEDRIN HCL, DEKSTROMETORFAN HIDROBROMÜR

Reçete: Kontrole Tabi Reçete ile satılır.
  • BENICAL COLD 500 MG30 MG20 MG FILM KAPLI TABLET(Parasetamol + Psödoefedrin hidroklorür + Dekstrometorfan hidrobromür)SUT
  • BENİCAL COLD FİLM KAPLI TABLET(PARASETAMOL, PSÖDOEFEDRIN HCL, DEKSTROMETORFAN HIDROBROMÜR)SUT

GUAİFENESİN, EFEDRİN HCL

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • BROKSİN 6.66 MG5 ML + 100 MG5 ML ŞURUP(Guaifenesin + Efedrin hidroklorür)
  • BROKSİN ŞURUP(GUAİFENESİN, EFEDRİN HCL)

PRIMULA VERIS L. VE PRIMULA ELATIOR (L.) HILL (ÇUHA ÇİÇEĞİ) KöKü KURU EKSTRESI, THYMUS VULGARIS L. VE THYMUS ZYGIS L. (KEKIK) YAPRAK VE çIçEğI KURU EKSTRESI

Reçete: Reçetesiz ile satılır.
  • BRONCHITABS FILM KAPLI TABLET(Primula kökü kuru ekstresi + kekik yaprak ve çiçek kuru ekstresi)

BUTAMİRAT SİTRAT

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • BUSİCOD 15 MG5 ML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • BUTAMCOD 7,5 MG5 ML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • CUTMİRAT 7,5 MG5 ML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • KREVAL 7,5 MG5 ML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • KREVAL SR 50 MG FİLM KAPLI TABLET(Butamirat sitrat)SUT
  • NOTUSS 15 MG5 ML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • NOTUSS 50 MG SR TABLET(Butamirat sitrat)SUT
  • NOTUSS FORT ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • PULMİSTAT FORT 22,5 MG 5 ML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT
  • SINECOD 1,5 MGML ŞURUP(Butamirat sitrat)SUT

PARASETAMOL, FENILEFRIN HIDROKLORüR, KLORFENIRAMIN MALEAT

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • CETAFLU FORTE 650 MG10 MG4 MG FİLM KAPLI TABLET(Parasetamol + fenilefrin hidroklorür + klorfeniramin maleat)SUT
  • DEFLU 300 MG 5 MG 2 MG TABLET(Parasetamol + Fenilefrin hidroklorür + Klorfeniramin maleat)SUT
  • THERAFLU FORTE FILM TABLET(Parasetamol + fenilefrin hidroklorür + klorfeniramin maleat)SUT
  • CETAFLU FORTE FİLM TABLET(PARASETAMOL, FENILEFRIN HIDROKLORüR, KLORFENIRAMIN MALEAT)SUT
  • CORSAL 30 KAPSÜL(PARASETAMOL, FENILEFRIN HIDROKLORüR, KLORFENIRAMIN MALEAT)SUT
  • CORSAL ŞURUP(FENİLEFRİN HİDROKLORÜR-KLORFENİRAMİN MALEAT-PARASETAMOL)SUT
  • DEFLU FORT FİLM TABLET(PARASETAMOL, FENİLEFRİN HİDROKLORÜR, KLORFENİRAMİN MALEAT)SUT
  • DEFLU TABLET(PARASETAMOL, FENİLEFRİN HİDROKLORÜR, KLORFENİRAMİN MALEAT)
  • FORZA PEDİATRİK ŞURUP(KLORFENİRAMİN MALEAT, FENİLEFRİN HCL, PARASETAMOL)
  • GERAKON FORT TABLET 20 TB(PARASETAMOL, FENİLEFRİN HİDROKLORÜR, KLORFENİRAMİN MALEAT)SUT

LEVODROPROPİZİN,KLORFENİRAMİN MALEAT

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • DROPOLEV 30 MG+2 MG5 ML ŞURUP(Levodropropizin + klorfeniramin maleat)SUT
  • PULMOTUS 30 MG + 2 MG5ML ŞURUP(Levodropropizin + klorfeniramin maleat)SUT
  • PULMOTUS 30 MG + 2 MG/5ML ŞURUP(LEVODROPROPIZIN/ KLORFENIRAMIN MALEAT)SUT
  • DROPOLEV ŞURUP, 150 ML (1 ŞİŞE)(LEVODROPROPİZİN,KLORFENİRAMİN MALEAT)SUT

OKSOLAMİN SİTRAT

Reçete: Beyaz Reçete ile satılır.
  • FENKO 62,4 MG5 ML ŞURUP(Oksolamin sitrat)SUT
  • OKSABRON 50 MG 5 ML ŞURUP(Oksolamin fosfat)
  • PERBRONŞ ŞURUP(oksolamin fosfat)SUT
  • PEREBRON ŞURUP(oksolamin fosfat)SUT
  • TUSEBRON 50 MG5ML ŞURUP (Ü.YBikar)(Oksolamin fosfat)SUT
  • FENKO 62.4 MG / 5 ML ŞURUP(OKSOLAMİN SİTRAT)SUT
  • OKSABRON ŞURUP 50MG/5ML 120 ML(OKSOLAMİN FOSFAT)
  • TUSEBRON 50MG/5ML ŞURUP (120 ML)(OKSOLAMİN FOSFAT)SUT
  • PERBRONŞ ŞURUP 50 MG/5ML 120 ML(OKSOLAMİN FOSFAT)SUT
  • PEREBRON ŞURUP 50 MG/5ML 120 ML ŞİŞE(OKSOLAMİN FOSFAT)SUT

PARASETAMOL, KLORFENİRAMİN MALEAT, PSÖDOEFEDRİN HİDROKLORÜR, DEKSTROMETORFAN HİDROBROMÜR

Reçete: Kontrole Tabi Reçete ile satılır.
  • GRİPAMOL TABLET(Parasetamol + klorfeniramin maleat + psödoefedrin hidroklorür + dekstrometorfan hidrobromür)SUT
  • TYLOL COLD ŞURUP(Psödoefedrin hidroklorür + klorfeniramin maleat + dekstrometorfan hidrobromür + parasetamol)SUT
  • TYLOL 6 PLUS SÜSPANSİYON (150ML)(PSÖDOEFEDRİN HİDROKLORÜR, KLORFENİRAMİN MALEAT, DEKSTROMETORFAN HİDROBROMÜR, PARASETAMOL)SUT
  • TYLOL COLD ŞURUP (100ML)(PSÖDOEFEDRİN HİDROKLORÜR, KLORFENİRAMİN MALEAT, DEKSTROMETORFAN HİDROBROMÜR, PARASETAMOL)SUT

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Oksuruk

Tanı Kriterleri

  • Öksürük süresinin 3 haftadan kısa olması
  • Sıklıkla üst veya alt solunum yolu enfeksiyonuna eşlik eder
  • Alerjenlere veya irrite edici maddelere (toz, polen) maruz kalma öyküsü olabilir
  • Bilinen kronik hastalığın (astım, KOAH, bronşiektazi) akut alevlenmesi olabilir

Ayırıcı Tanı

  • Üst solunum yolu enfeksiyonu (akut sinüzit, alerjik rinit, soğuk algınlığı)
  • Alt solunum yolu enfeksiyonu (pnömoni)
  • COVID-19
  • Astım, bronşiektazi, KOAH alevlenmesi
  • Tüberküloz
  • Akciğer kanseri
  • Yabancı cisim aspirasyonu
  • Kalp yetmezliği
  • Pulmoner emboli

Kırmızı Bayraklar

  • 55-80 yaş arasındaki yetişkinlerde 30 paket/yıl sigara içme hikayesi veya geçmiş 15 yıl içinde sigaranın bırakılmış olması
  • 55-80 yaş, 30 paket/yıl sigara öyküsü
  • Belirgin nefes darlığı
  • Hemoptizi
  • Hemoptizi varlığı
  • Kilo kaybı
  • Kusma varlığı
  • Pulmoner emboli şüphesi
  • Ses kısıklığı
  • Ses kısıklığının sebat etmesi
  • Sistemik semptomlar (ateş, kilo kaybı)
  • Sistemik semptomlar (ateş, kilo kaybı, kilo alımıyla birlikte periferik ödem)
  • Tekrarlayan pnömoni
  • Tekrarlayan pnömoni öyküsü
  • Yeme ve içme ile birlikte olan yutma güçlüğü varlığı
  • Yutma güçlüğü
  • Özellikle dinlenme esnasında ve gece ortaya çıkan belirgin nefes darlığı
  • Şiddetli astım veya KOAH atağı şüphesi

Sevk Kriterleri

  • Akciğer filminde anormal bulgu olmasına karşın tedaviye yanıt alınamaması
  • Akciğer filminde anormal bulgu saptanması ve tedaviye yanıtsızlık
  • Akciğer kanseri şüphesi
  • Akciğer parankimal hastalığını düşündüren bulgular (interstisyel akciğer hastalığı şüphesi)
  • Alarm semptomlarının eşlik etmesi
  • Alarm semptomlarının varlığı
  • Alarm semptomlarının varlığı (hemoptizi, ses kısıklığı, sistemik semptomlar, tekrarlayan pnömoni, yutma güçlüğü)
  • Bronşiektazi şüphesi
  • Kalp yetmezliği şüphesi
  • Kapsamlı değerlendirme ve ampirik tedaviye rağmen öksürüğün 8 haftayı aşması ve nedene ulaşılamaması
  • Nedene yönelik tedaviye rağmen öksürüğün devam etmesi
  • Pulmoner emboli şüphesi
  • Yabancı cisim aspirasyonu şüphesi
  • Şiddetli astım veya KOAH atağı
⚕ Bilgilendirme: Bu sayfadaki bilgiler hekimlerin hızlı referans alması için hazırlanmıştır. Tıbbi karar sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Her durumda güncel KÜB kontrol edilmelidir.