R10.0 – Akut Karın Ağrısı

Reçete Önerisi Kaynak: Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Rehberi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Karin Agrisi

Tanı Kriterleri

• Beş-yedi günden kısa süren travmatik olmayan karın ağrısı
• Ani başlangıç veya hızla ilerleyen seyir
• Yaşamı tehdit eden ve etmeyen olarak alt sınıflandırma yapılır
• Anamnez ve fizik muayene ile tanı konulur; laboratuvar ve görüntüleme destekleyicidir

Ayırıcı Tanı

• Sol üst kadran: akciğer efüzyonu/ampiyem, kardiyak iskemi, akut koroner sendrom, kalp yetmezliği, dalak absesi/rüptürü/enfarktı, perfore mide ülseri, akut pankreatit
• Epigastrik bölge: kardiyovasküler iskemi, miyokard enfarktüsü, mezenter iskemi, perikardit, aort anevrizması/diseksiyonu, akut özofajit, özofagus rüptürü, peptik ülser, bağırsak obstrüksiyonu, volvulus, pankreatit
• Sağ üst kadran: akciğer efüzyonu/pnömoni/abse/pulmoner emboli, hepatit, karaciğer absesi/hematomu/malignite, orak hücreli anemi, Budd-Chiari sendromu, kolesistit, kolelitiyaz, kolanjit, duodenum perfore ülseri
• Sol hipokondriyum: böbrek piyelonefriti/absesi, üreter taşı/hidronefrozu, dalak absesi/rüptürü/lenfoması, aort anevrizması
• Periumbilikal: ince bağırsak gastroenteriti, erken apandisit, ileus, obstrüksiyon, iskemi, sağ kolon apandisiti/koliti
• Sağ hipokondriyum: böbrek piyelonefriti/absesi, üreter taşı/hidronefrozu
• Sol alt kadran: kolon divertiküliti, sigmoid volvulus, iskemi, kolit, İBS, ektopik gebelik, salpenjit, abse, torsiyon, endometriozis, pelvik inflamatuar hastalık, herni, lenfadenopati, psoas absesi
• Hipogastrik alan: kolonik divertikülit, kolit, İBS, kanser, idrar yolu enfeksiyonu (sistit), akut üriner retansiyon, prostatit, ektopik gebelik, over/testis torsiyonu, dismenore, ovülasyon
• Sağ alt kadran: apandisit, ileit, iskemi, mezenter adenit, divertikülit, ektopik gebelik, salpenjit, tubaovariyan apse, over torsiyonu, endometriozis/endometrit, strangüle herni, lenfadenopati, perfore duodenum ülseri
• Diffüz karın ağrısı: abdominal epilepsi/migren, abdominal kompartman sendromu, adrenal yetmezlik, Ailevi Akdeniz Ateşi, akrep/böcek sokması, akut glokom, akut yağlı karaciğer, anjioödem, bezoar, Boerhaave sendromu, enfeksiyöz-metabolik hastalıklar, enterokolit, feokromasitoma, gastroenteritler, gıda alerjisi, HELLP sendromu, Henoch-Schönlein purpurası, hematom, Hemolitik Üremik Sendrom, herpes zoster, hiperkalsemi, inflamatuar bağırsak hastalıkları (İBH), intoksikasyon/yoksunluk, İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS), istismar, kabızlık, karın kası kontüzyonu, kitle (benign/malign), kolik, konjestif kalp yetmezliği, lösemi, lupus, malignite, metabolik sorunlar (ketoasidoz, porfiri, mantar/metal-kurşun zehirlenmesi, üremi, hiperlipidemi, tiroid/paratiroid patolojileri), mezenterik iskemi, miyokard enfarktüsü, obstrüksiyon, orak hücre anemisi, osteomyelit, pankreatit, peritonit, poliarteritis nodoza, psikiyatrik bozukluklar, radikülit, sıcak çarpması, sıtma krizi, siklik kusma sendromu, tabes dorsalis, testis torsiyonu, tifo, tirotoksikoz, travma, toksik şok sendromu, volvulus, yabancı cisimler, zona

Kırmızı Bayraklar

• Vitallerin stabil olmaması (yüksek ateş, taşikardi, hipotansiyon vb.)
• Ani başlayan, ilerleyen, kolik veya sürekli olan ağrı
• Günlük aktiviteyi kısıtlayan ve tedavisiz yaşamı tehdit eden ağrı
• Fizik muayenede defans, rebound, ağrılı perküsyon
• Bağırsak seslerinin olmaması veya tiz metalik ses
• İnatçı veya fışkırır tarzda kusma
• Radyografilerde serbest intraperitoneal hava
• İstemsiz kilo kaybı (6 ayda >%10)
• Yutma güçlüğü, kanlı/siyah gaita, anemi
• Çocukta kronik şiddetli ishal/gece ishali, ağızda inatçı ülser, dizüri, hematüri, perianal anormallikler
• Hemodinamik instabilite: acil sevk gerektirir

Sevk Kriterleri

• Vitallerin stabil olmaması (yüksek ateş, taşikardi, hipertansiyon vb.) → ACİL sevk
• Ani başlayan, ilerleyen, kolik veya sürekli olan, günlük aktiviteyi kısıtlayan ve tedavisiz yaşamı tehdit eden ağrı
• Yapısal/fonksiyonel gastrointestinal bozukluk veya tıbbi durumla açıklanamayan ağrı
• Fizik muayenede cerrahi akut batın belirtileri (defans, rebound, ağrılı perküsyon, bağırsak seslerinin olmaması veya tiz metalik ses, inatçı/fışkırır tarzda kusma) → Genel Cerrahi
• Radyografilerde serbest intraperitoneal hava → Genel Cerrahi
• İstemsiz kilo kaybı (6 ayda >%10), yutma güçlüğü, kanlı/siyah gaita, anemi
• Akut mezenterik iskemi, bağırsak obstrüksiyonu, akut apandisit, anevrizma (aort vb.), akut kolesistit, bilier kolik, perforasyon, rüptür, divertikülit, primer gastrik-duodenal ülser, peritonit, torsiyon şüphesi → ACİL Genel Cerrahi
• Ateşli nefrolitiyazis veya tam üreteral tıkanıklık, nefrolitiyazis ve tek böbrek durumu, son 6 hafta içinde taş düşüşü gerçekleşmemişse → ACİL Üroloji
• Adneks torsiyonu, alt abdominal ağrı ve pozitif gebelik testi → ACİL Kadın Hastalıkları ve Doğum
• Çocuklarda koliğe bağlı ateş, büyüme/gelişme geriliği, sık regürjitasyon, kusma, kilo kaybı ve ishal → Pediatri