R51 – Çocukluk Çağı Baş Ağrısı (Genel)

Baş Ağrısı — Halk İçin Bilgi

Baş ağrısı en sık görülen sağlık şikayetlerinden biridir ve çoğu zaman ciddi bir hastalığa bağlı değildir. En yaygın türleri gerilim tipi baş ağrısı ve migrendir. Yine de bazı baş ağrıları önemli bir hastalığın habercisi olabileceğinden, alışılmadık veya giderek kötüleşen ağrılarda doktora başvurmak gerekir.

Sık Görülen Belirtiler

• Başın iki yanında, sıkıştırıcı, bant gibi saran tarzda ağrı (gerilim tipi)
• Tek taraflı, zonklayıcı, bulantının eşlik ettiği ağrı (migren tipi)
• Boyun ve omuz kaslarında gerginlik
• Stres, uykusuzluk veya açlıkla ağrının tetiklenmesi
• Uzun süre ekrana bakmakla artan ağrı
• Sinüs bölgelerinde (alın, yanak) dolgunluk hissiyle birlikte ağrı

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

• Aniden, saniyeler içinde en şiddetli haline ulaşan baş ağrısı — acile başvurun
• Ateş, ense sertliği, kusma veya bilinç değişikliği ile birlikte olan ağrı
• Kol veya bacakta güçsüzlük, uyuşma, konuşma ya da görme bozukluğunun eşlik etmesi
• Kafa travması sonrası ortaya çıkan veya giderek artan ağrı
• 50 yaşından sonra ilk kez başlayan ya da karakter değiştiren baş ağrısı

Tedavi Yaklaşımı

Ara sıra olan hafif baş ağrıları dinlenme, su içme ve gerektiğinde kısa süreli basit ağrı kesici kullanımıyla genellikle geçer. Ağrılar sık tekrarlıyorsa nedenini bulmak önemlidir; doktorunuz ağrının türünü belirleyip ona uygun tedaviyi planlar. Ağrı kesicileri haftada birkaç günden fazla kullanmak, ilaca bağlı baş ağrısı denen kısır döngüye yol açabilir; bu durumda mutlaka hekim desteği alınmalıdır.

Korunma ve Yaşam Tarzı

Düzenli uyku, yeterli su tüketimi, öğün atlamamak ve ekran başında düzenli mola vermek baş ağrılarını azaltır. Stresle başa çıkma yöntemleri ve düzenli egzersiz de koruyucudur.

Baş ağrım beyin tümörü belirtisi olabilir mi?

Baş ağrılarının büyük çoğunluğu tümörle ilgili değildir. Tümöre bağlı ağrılar genellikle zaman içinde giderek kötüleşir, sabahları belirgin olabilir ve kusma ya da güçsüzlük, görme bozukluğu gibi sinir sistemi belirtileriyle birlikte görülür. Endişeniz varsa muayene için doktora başvurmanız en doğrusudur.

Sık baş ağrısı için hangi doktora gitmeliyim?

İlk adres aile hekiminizdir. Muayene sonrası gerek görülürse sizi nöroloji uzmanına yönlendirir. Ağrı günlüğü tutup ne zaman, ne sıklıkta ve nasıl ağrıdığını not etmeniz doktorunuzun işini çok kolaylaştırır.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurunuz.

Reçete Önerisi

Klinik Rehber Özeti

Rehber: Bas Agrisi / Cocuk

Tanı Kriterleri

• Başlangıç yaşı, şekli, frekansı, atak süresi, lokalizasyonu ve karakteri ayrıntılı sorgulanmalıdır
• Kötüleştiren faktörler ve eşlik eden semptomlar değerlendirilmelidir
• Aile öyküsü alınmalıdır
• Hastaların %30-50'sinde gerilim tipi baş ağrısı ile migren arasında net tanısal ayrım mümkün değildir
• Çocuklarda baş ağrısı; karın ağrısı, baş dönmesi, depresyon, davranış problemleri, uyku düzensizliği, yeme-içme alışkanlığında değişiklik veya nörolojik fonksiyonlarda aksama ile de kendini gösterebilir

Ayırıcı Tanı

• Migren (G43.9)
• Gerilim tipi baş ağrısı (G44.2)
• Sekonder baş ağrıları (intrakraniyal kitle, menenjit, hidrosefali vb.)
• Migrenle ilişkili epizodik sendromlar (MERS)

Kırmızı Bayraklar

• Hastanın 6 yaşından küçük olması (yaş tek başına alarm bulgusudur)
• Ağrının sürekli kötüleşmesi
• Baş ağrısı paterninde değişiklik olması
• Eşlik eden nörolojik semptom veya defisit tanımlanması
• Travmayı takiben ortaya çıkması
• Ağrının valsalva manevrası ile kötüleşmesi
• Kanser, sistemik hastalık veya immünsupresyon öyküsü olan çocukta ortaya çıkması
• Ağrıyla beraber yüksek ateş ya da gece terlemesi öyküsü olması
• Ağrının postural özelliği olması
• Ruh hali ve kişilik değişiklikleri
• Tıbbi tedaviye dirençli ağrılar (sarı bayrak)
• Gece uykudan uyandıran ağrılar (sarı bayrak)
• Yeni başlangıçlı tek taraflı yerleşim gösteren baş ağrıları (sarı bayrak)
• 'Hayatımın en kötü ağrısı' niteliğinde ağrı (sarı bayrak)

Sevk Kriterleri

• Alarm bulgularından herhangi birinin varlığında acile veya ilgili uzmana sevk
• 6 yaşından küçük çocuklarda
• Ağrının sürekli kötüleşmesi durumunda
• Eşlik eden nörolojik semptom veya defisit varlığında
• Travma sonrası ortaya çıkan baş ağrısında
• Kanser, sistemik hastalık veya immünsupresyon öyküsü olan çocukta
• Sarı bayrak özelliklerinden herhangi biri varsa (tedaviye dirençli, gece uyandıran, yeni başlangıçlı tek taraflı, 'hayatımın en kötü ağrısı' niteliğinde) ayrıntılı değerlendirme ve ek tetkik için sevk
• Görüntüleme yöntemleri ve ileri tetkik gereken durumlarda uzmana sevk (birinci basamakta görüntüleme önerilmez)